Artikel: Geef je een commando of stel je een vraag??

Geef je een commando of stel je een vraag??

 

Of je nu aan grondwerk doet, rijdt of nog iets anders doet met je paard, net als bij

IMG_5963

mensen onderling, is de communicatie met je paard erg belangrijk. De manier van communiceren  draagt bij aan de samenwerking met het paard. Maar op welke manier communiceer jij met je paard? Een zeer brede vraag waarbij het antwoord lastig kort en bondig te formuleren is. Een

kleinere vraag om eens bij stil te staan is: Geef jij je paard een commando of stel je een vraag? In dit artikel gaan we in op deze vraag en het verschil wat dit maakt in de communicatie met je paard. 

In dit artikel draait het om de begrippen commando en vraag.  Om het verschil tussen deze begrippen te verduidelijken kijken we eerst naar de definitie. Als eerste kijken we naar de definitie van ‘commando’. Deze luidt:  “Een opdracht die je direct moet opvolgen”.  Zoals de definitie al zegt MOET de opdracht DIRECT opgevolgd worden. Door het commando direct te moeten uitvoeren is er geen tijd om hierover na te denken en door het moeten uitvoeren is er geen keus of het paard het wil of kan uitvoeren. Deze situatie zorgt voor een hiërarchie waarbij een duidelijke  machtsverhouding ontstaat tussen mens en paard, degene die het commando geeft heeft de leiding en laat geen ruimte voor eigen inbreng. Deze manier van communicatie wordt voornamelijk gehanteerd in het leger, hier dienen korte snelle communicatie lijnen te zijn ten behoeven van de veiligheid in het werkveld. Het geven van commando’s is hier een praktische manier van communiceren. Maar is dit ook de communicatie die wenselijk is met een paard? Een andere vraag die we kunnen stellen in de communicatie met paarden: “Is de hiërarchie die ontstaat bij het geven van commando’s gewenst in de communicatie en training met paarden?”

Als we dan kijken naar de definitie van ‘vraag’ luidt deze:  “Iets wat je zegt tegen iemand van wie je iets wilt weten of gedaan wilt krijgen”. Wat opvalt in deze definitie is het ontbreken van de uitgesproken woorden “direct” en “moeten”. Een vraag kan op vele manier gesteld worden, degene die de vraag beantwoordt  is vrij om wel of geen antwoord te geven of anderszins te reageren. In de communicatie tussen mensen kunnen wij niet zonder het stellen van vragen. Er zijn verschillende soorten vragen, de meest bekende soorten zijn de open en gesloten vragen, daarnaast zijn ook de keuze en controle vragen veel voorkomend. Naast deze vraagsoorten zijn er nog enkele vraagsoorten die veel velen minder bekend zijn of waar men zich minder bewust van is. De overeenkomst met elke vraag is de keus van de beantwoorder of deze de vraag wel of niet beantwoordt. Dit zorgt ervoor dat deze zijn eigen regie kan behouden waardoor er geen hiërarchie of machtverschil hoeft te ontstaan. In de communicatie met paarden wordt vooral gebruik gemaakt van gesloten vragen, een paard kan “Ja” zeggen en het gevraagde uitvoeren, maar kan ook “Nee” zeggen  en de keus maken de gevraagde oefening, om welke reden dan ook, niet uitvoeren. Met deze definitie in ons achterhoofd kunnen we ons de volgende vraag stellen:  “Wat doet deze  eigen regie in de communicatie met en training van een paard?”.

Er wordt op vele verschillende manieren met paarden gewerkt. De één is vooral op de grond aan het trainen waar een ander alleen rijdt of weer een andere ment met het paard. Wat we ook doen met het paard,  er wordt altijd gecommuniceerd. Maar op welke manier wordt er gecommuniceerd? Wat willen we in de training van ons paard? Een vraag die door veel mensen op een andere manier beantwoord wordt. Een commando of een vraag?  Is er een goed of fout? Nee, ik denk van  niet, wel vormt de communicatie de band in  de relatie tussen mens en paard. Ook maakt het verschil in de training van het paard. Wanneer men ervan uit gaat dat een paard altijd moet luisteren en er gewerkt wordt met uitsluitend commando’s heeft het paard geen keus en voert oefeningen veelal uit  onder een zekere mate van dwang. Het gevolg is dat paarden hierbij in meer of mindere mate stress en spanning ervaren. Is deze stress bevorderlijk voor de training van het paard? Als trainers hebben we het vaak over dat er vanuit ontspanning getraind moet worden, kan dit wel met de stress die het geven van commando’s oplevert? Wat gebeurt er als we werken met het stellen van vragen en het paard ook de vrijheid krijgt om “Nee” te zeggen. Wat doe je als een paard “Nee” zegt? Ga je over op commando’s en daarmee een dwang om het paard toch de oefening te laten uitvoeren of ga je na waarom het paard “Nee” zegt. Is de oefening te moeilij? Snapt het paard de oefening niet of heeft hij misschien een lichamelijk ongemak waardoor hij de oefening niet kan uitvoeren?  Iedereen heeft hierover zijn eigen idee, toch ben ik van mening dat wij allemaal regelmatig stil kunnen staan bij deze vragen  en de communicatie die wij toepassen tijdens de training van ons paard.

Het doel in de training van een paard ligt voor mij in de samenwerking  met het paard. Voor mij betekent dit niks meer dan dat ik wil dat we samen bezig zijn met de ontwikkeling van ons beide als individu om op die manier een beter team te vormen. Om op deze manier te kunnen werken is voor mij gelijkwaardigheid en wederzijds respect essentieel. Maar hoe ziet deze gelijkwaardigheid eruit en kun je deze gelijkwaardigheid altijd bereiken? De gelijkwaardigheid zit hem voor mij in de manier van communicatie, ik stel de vraag aan mijn paard of hij een oefening wil uitvoeren. Ik ben er van overtuigd dat een paard ALTIJD van goede wil is en uit wil voeren wat we vragen. Wil hij iets niet uitvoeren, dan stellen we de verkeerde vraag. Een verkeerde vraag kan inhouden dat de vraag te moeilijk is. (Bv. Ineens een galopswissel vragen zonder opbouwende voorbereiding). Het kan ook zijn dat het paard de oefening qua kracht of souplesse (nog) niet kan uitvoeren, belangrijk is dan kleine vragen te stellen die opbouwen naar de uiteindelijke grote vraag. (bv. Een mooi uitgevoerde piaffe kost jaren voorbereiding en krachtsopbouw, in kleine stapjes wordt hierheen getraind) Ook kan het zijn dat het paard lichamelijke ongemakken heeft en de oefeningen hem zeer doen. Hou dus altijd goed in de gaten dat het paard goed in zijn vel zit en geen ongemakken heeft. Als laatste reageert een paard ook altijd op ons als mens en daaruit kan ook een “Nee” antwoord voortkomen. (bv. We hebben een drukke dag op het werk en hebben nog net een kort momentje om iets met het  paard te doen. Je hoofd zit nog vol en je bent lichamelijke wel bij je paard maar met je gedachten niet. Dan is de kans heel groot dat het paard “Nee” zegt. Ga dus ook altijd bij jezelf te raden hoe jij in je vel zit.) Kort gezegd zijn er dus kleine en grote redenen waarom een paard “Nee” kan zeggen. De meeste redenen  komen bij ons als mens vandaan, ik vind het dan ook van groot belang dat wij als trainers reflecteren onze manier van doen, en ons handelen kunnen aanpassen. Kun jij luisteren naar het “Nee”  antwoord van het paard en de “Nee”  van het paard respecteren? Een paard zal nooit zonder reden ongewenst gedrag laten zien. Kun jij dit inzien en samen met je paard opzoek gaan naar de juiste weg? Mijn ervaring is  dat een paard wat eigen regie heeft meer en meer inzet toont in het werk. Het plezier in het werk neemt toe en het paard zal zelf gaan zoeken naar hetgeen hem  gevraagd wordt.

Dan nog de vraag of wij altijd de gelijkwaardigheid kunnen bereiken? . Mijn antwoord daarop is heel simpel en: nee. We werken met dieren die vele malen zwaarder en sterker zijn dan wij als mens. Ondanks het meewerkende karakter van het paard hebben we te maken met veiligheid. Het waarborgen van onze eigen veiligheid is erg belangrijk. Daarom zeg ik altijd dat ik samenwerk met mijn paard binnen de kaders die ik aangeef. Denk hierbij aan: Niet schoppen, niet bijten en niet over mij heen lopen. Dit leert een paard al vanaf de geboorte van de moeder en in omgang met de mens ook van de mens. Wanneer dit goed begeleid wordt zal een paard dit altijd onthouden. Eén commando leer ik ieder paard en is voor mij in noodsituaties geen vraag. “Halt”  is bij mij bij elk paard voor het onmiddellijk stilstaan met 4 benen aan de grond. Ik spreek hier over noodsituaties, hiermee bedoel ik situaties waarbij onze eigen veiligheid in geding komt. Deze situaties komen, wanneer je goed naar je paard kijkt,  weinig tot niet voor.

Zoals te lezen is het verschil tussen een commando en een vraag erg groot. En betekent dit verschil ook veel verschil in de communicatie en training met een paard. Wanneer het paard opgeleid wordt met het stellen van vragen en het daarop “Nee” mogen antwoorden zal het paard meer inzet tonen en op zoek gaan naar de gevraagde oefening. Het paard wordt immers in zijn eigen kracht gehouden wat zijn mogelijkheden vergroot. Een paard dat uitsluitend commando’s opvolgt leeft met een mate van stress en  het werk is voor dit paard geen plezierige bezigheid. Zeker voor een vluchtdier is stress heel  vervelend,  zeker als we bedenken dat de paarden zoals wij ze houden niet kunnen vluchten waardoor de stress nog verder zal toenemen. De vragen die ik graag aan jullie wil stellen na het lezen van dit artikel zijn: “Geef jij je paard commando’s of stel jij vragen met het risico op een “Nee” antwoord? Kun jij respectvol blijven en zoeken naar de reden van dit “Nee” antwoord? En als laatste vraag:  Kun jij samen met het paard de weg vinden naar  een fijne gelijkwaardige communicatie met wederzijds respect?

 

Nelleke Hienekamp

oktober 2016